Quân đội đức được phép trực tiếp tham chiến tại Afghanistan

Cuối tháng 7/2009, các binh sĩ Đức phối hợp cùng với quân đội Afghanistan mở một chiến dịch tấn công quy mô vào quân Taliban ở phía bắc Afghanistan. Chiến dịch có mật danh “Đại bàng” diễn ra ở ngoại ô khu vực Kunduz này có sự tham gia của 900 quân Afghanistan và 300 binh sĩ Đức trong thành phần Lực lượng phản ứng nhanh quốc tế duy trì hòa bình tại Afghanistan (ISAF).

Lần đầu tiên kể từ khi có mặt tại quốc gia này, quân đội Đức đã sử dụng các phương tiện bọc thép và vũ khí hạng nặng để giành quyền kiểm soát một vị trí phòng thủ của quân Taliban tại thành phố Chardar, tiêu diệt ít nhất 13 tay súng Hồi giáo, cũng như làm hàng chục tên khác bị thương. Xét về yếu tố chính trị, sự kiện này lại có ý nghĩa cho thấy một bước ngoặt mới trong chính sách ngoại giao của Berlin.

Nếu nhìn nhận chung trên cơ sở một loạt các thông tin về những vụ xung đột giữa liên quân quốc tế với Taliban tại Afghanistan, sự kiện trên có vẻ như chẳng có ý nghĩa gì quá đặc biệt về quy mô. Tuy nhiên, chiến dịch quân sự trên thu hút được sự chú ý bởi nó cho thấy sự tham gia tích cực hơn của Berlin vào cuộc chiến tại Afghanistan.

Trước đó, các đơn vị quân đội Đức tại Afghanistan luôn cố gắng kiềm chế không tham gia trực tiếp vào bất cứ một vụ xung đột quân sự nào, để tập trung chủ yếu vào nhiệm vụ huấn luyện cho quân đội và cảnh sát Afghanistan, dù chủ trương trên khiến họ phải hứng chịu không ít chỉ trích từ phía người Mỹ, Anh và Canada – khi quân đội những nước này vẫn phải chiến đấu cật lực với Taliban ở miền Nam. Chẳng hạn như nhiều đồng minh vẫn mỉa mai rằng, quân Đức đang “ẩn náu” tại khu vực miền Bắc yên ả hơn. 

Các biện pháp an ninh của quân Đức tại Afghanistan cũng được đánh giá là “cẩn thận quá mức”. Chẳng hạn như riêng chi phí cho các trang bị tại căn cứ quân Đức tại sân bay Mazari Sharif đã tốn kém tới 70 triệu euro – các hệ thống rào chắn và công trình quân sự tại đây ngốn tới 75 ngàn tấn thép và 300 ngàn tấn bê tông.

Xét về một mức độ nào đó, những đánh giá trên  không phải là không đúng. Sự thận trọng quá mức nảy sinh từ những chính sách và quy định cứng nhắc đã khiến các đơn vị quân Đức được đánh giá là một “mắt xích yếu” của ISAF.

Như nhà báo nổi tiếng Ahmed Rashid trong cuốn sách “Descent into chaos” đã nhận xét rằng, trong tất cả các đồng minh phương Tây tại Afghanistan, người Đức vẫn nổi tiếng với những mệnh lệnh và quy định vô lý nhất: chẳng hạn như không được tác chiến trong đêm tối, mỗi một đội tuần tiễu cần phải có một xe cấp cứu đi theo hộ tống, khiến cho họ không có khả năng đi tuần tại những khu vực đồi núi.

Theo những thông tin chính thức từ Bộ trưởng Quốc phòng Franz Josef Jung và tướng Wolfgang Schneiderhan, chiến dịch “Đại bàng” được triển khai nhằm xóa bỏ tình trạng an ninh đang trở nên tồi tệ xung quanh Kunduz, nơi bắt đầu xuất hiện nhiều vụ tấn công của quân Taliban.

Mục đích chính của chiến dịch là đánh  bật các tay súng Taliban khỏi khu vực, giành lại quyền kiểm soát giúp cho khả năng đảm bảo được an ninh tốt nhất cho cuộc bầu cử tổng thống Afghanistan diễn ra vào tháng 8 tới. Đồng thời cũng có thể coi đây là “liều thuốc thử” đối với các binh sĩ và cảnh sát Afghanistan đã được quân Đức huấn luyện trong thời gian vừa qua.

Chiến dịch “Đại bàng” cũng có ý nghĩa không kém phần quan trọng về mặt chiến lược. Trong bối cảnh tình hình an ninh đang rất phức tạp tại miền Nam và miền Đông Afghanistan, tại khu vực biên giới với Pakistan và cả ngay trên đất Pakistan, việc đảm bảo hậu cần cho các đơn vị ISAF từ phía nam đang gặp rất nhiều khó khăn và nguy hiểm. Hành lang tiếp tế từ phía bắc chính vì vậy càng trở nên quan trọng hơn. Các tay súng Hồi giáo cũng hiểu rất rõ điều này và đang cố gắng đẩy mạnh các hoạt động phá hoại. Thời gian gần đây tại miền Bắc đã ghi nhận mức độ hoạt động gia tăng đáng kể của Taliban cũng như một loạt nhóm Hồi giáo cực đoan khác, kể cả những tay súng đến từ Uzbekistan và Chechnya. 

Bước chuyển hướng trên còn có những nguyên nhân nội bộ liên quan đến chính nước Đức. Ngay như phát ngôn viên August Hanning của Bộ trưởng Nội vụ Đức cũng thừa nhận, các phần tử Hồi giáo cực đoan đang coi quân Đức là “mắt xích yếu” của ISAF, nên dự định tập trung đánh vào đây để làm suy yếu liên minh. Khi mà thời điểm cuộc bầu cử Quốc hội Đức đang tới gần, các cơ quan mật vụ nước này đang lo ngại về khả năng lặp lại của “phương án Tây Ban Nha” hồi năm 2004, thời điểm bọn khủng bố đã tổ chức một loạt vụ đánh bom khủng bố tại Madrid. Hậu quả là chính quyền bảo thủ của Jose Aznar bị sụp đổ, còn chính quyền mới của Zapatero khi lên nắm quyền đã rút hết quân đội Tây Ban Nha khỏi Iraq.

Quân đội Đức giờ đây sẽ phải đảm đương một nhiệm vụ quan trọng: chứng minh Đức không phải là một “mắt xích yếu” trong liên minh quốc tế tại Afghanistan. Mục tiêu này chỉ có thể đạt được với điều kiện các binh sĩ Đức phải được phép trực tiếp tham chiến, thay vì ẩn nấp sau những rào cản bê tông tại căn cứ Mazari Sharif.

Đánh giá của các nhà quan sát còn cho rằng, sự thay đổi chiến thuật của quân Đức tại Afghanistan từ phòng ngự sang chủ động tấn công còn có một nguyên nhân sâu xa hơn. Chính phủ CHLB Đức trong suốt 60 năm qua kể từ khi kết thúc chiến tranh đã có rất nhiều nỗ lực để khôi phục lại sức mạnh của đất nước, và trên thực tế trong nhiều lĩnh vực đã không hề thua kém các cường quốc khác.

Nhưng lĩnh vực khó khăn cuối cùng chưa đạt được, theo bình luận của tờ Spiegel chính là “quyền được bắn” - một quyền không hề dễ dàng có được một cách danh chính ngôn thuận kể từ khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc. Tuy nhiên, giờ đây quân đội Đức có thể đạt được mục tiêu này nhờ... Afghanistan